كه اگر بخواهيم آنها را نيز به گناهانشان هلاك مىكنيم و بر دلهايشان مهر مىنهيم تا ( صداى حق را ) نشنوند . تفسير : عمران و آبادى در سايه ايمان و تقوى در آيات گذشته سرگذشت اقوامى همچون قوم هود و صالح و شعيب و نوح و لوط بطور اجمال مورد بحث واقع شد ، گرچه خود آن آيات به اندازه كافى براى بيان نتائج عبرتانگيز اين سرگذشتها كافى بود ، ولى در آيات مورد بحث به صورت گوياتر ، نتيجه گيرى كرده ، مىگويد : « اگر مردمى كه در اين آباديها و نقاط ديگر روى زمين زندگى داشته و دارند ، به جاى طغيان و سركشى و تكذيب آيات پروردگار و ظلم و فساد ، ايمان مىآوردند ، و در پرتو آن تقوا و پرهيزكارى پيشه مىكردند ، نه تنها مورد خشم پروردگار و مجازات الهى واقع نمىشدند ، بلكه درهاى بركات آسمان و زمين را به روى آنها مىگشوديم » ( * ( وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ ) * ) . ولى متاسفانه آنها صراط مستقيم كه راه سعادت و خوشبختى و رفاه و امنيت بود رها ساختند ، « و پيامبران خدا را تكذيب كردند ، و برنامه‌هاى اصلاحى آنها را زير پا گذاشتند ، ما هم به جرم اعمالشان ، آنها را كيفر داديم » ( * ( وَلكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ ) * ) . در اينجا به چند موضوع بايد توجه كرد : [ 1 - « بركات زمين و آسمان » ] 1 - در اينكه منظور از « بركات » زمين و آسمان ، چيست در ميان مفسران گفتگو است : بعضى آن را به نزول باران و روئيدن گياهان تفسير كرده‌اند ، و